การพัฒนาการศึกษา

ประสิทธิ์ เขียวศรี  

  •  

บทนำ
  •  

วิสัยทัศน์การศึกษาไทย
  •  

นโยบายของแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8
  •  

แผนงานหลักเพื่อพัฒนาการศึกษา
  •  

การพัฒนาการบริหารการศึกษา
  •  

ภารกิจการบริหารการศึกษา

บทนำ

        การพัฒนาการศึกษาตามแนวทางของแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติฉบับที่ 8 (พ.ศ. 2540-2544) และแนวคิดของนักวิชาการมีเหตุผลและความจำเป็น สืบเนื่องจากประเทศไทยประสบกับวิกฤตการณ์ทางการศึกษา 13 ประการ กล่าวคือ

1. 

เด็กในก่อนวัยเรียนจำนวนมากอยู่ในภาวะทุพโภชนาการ

2. 

มีเด็กวัยเรียนจำนวนมากที่ด้อยโอกาสทางการศึกษา   

3. 

ประชากรวัยทำงานมีการศึกษาในระบบโรงเรียนเฉลี่ยต่ำมากคือ 3.8 ปี

4. 

กำลังแรงงานร้อยละ 80 มีการศึกษาไม่เกินระดับประถมศึกษา

5. 

เยาวชนอายุ 18-21 ปี ได้รับการศึกษาขั้นปริญญาตรีเพียงร้อยละ 18.7     

6. 

คุณภาพการศึกษาด้อยลง

7. 

กระบวนการเรียนการสอนมุ่งท่องจำ มากกว่าการคิดวิเคราะห์

8. 

คุณธรรมจริยธรรมในสังคมเสื่อมทรามลง

9. 

สื่อและเนื้อหาสาระการเรียนรู้ไม่สอดคล้องกับความเป็นจริง

10. 

วิชาชีพครูตกต่ำ  

11. 

การผลิตกำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีน้อยกว่าประเทศเพื่อนบ้าน
10 เท่า 

12. 

ระบบการบริหารจัดการศึกษายังรวมศูนย์อำนาจ และขาดประสิทธิภาพ และ  

13. 

รูปแบบการศึกษาไม่หลากหลายโดยรัฐเป็นผู้ผูกขาดการจัดการศึกษามากเกินไป
        ดังนั้น แผนพัฒนาการศึกษา ฉบับที่ 8 จึงกำหนดวัตถุประสงค์ไว้ 3 ด้าน สำหรับด้านการพัฒนาการศึกษาระบุว่า
        … “ข้อ 2. เพื่อพัฒนาการศึกษาให้มีคุณภาพสอดคล้อง สัมพันธ์กับความต้องการของบุคคล ชุมชน และประเทศ ให้ผู้เรียนได้รับการพัฒนาเต็มตามศักยภาพ”

วิสัยทัศน์การศึกษาไทย

        แผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8 กำหนดวิสัยทัศน์ไว้ 3 ด้าน คือ ต้องการให้การศึกษาไทย

1. 

เป็นการศึกษาที่มุ่งพัฒนามนุษย์ที่สมบูรณ์ มีลักษณะมองกว้าง คิดไกล ใฝ่ดี มีวินัย มีทักษะสำหรับยุคโลกาภิวัตน์

2. 

เป็นการศึกษาที่สอดคล้องกับวิถีชีวิตและความต้องการของบุคคล ชุมชน สังคม ประเทศชาติ ธรรมชาติ และสิ่งแวดล้อม

3. 

เป็นการศึกษาที่ปรับแนวคิดการจัดการใหม่ ให้ผู้เรียนรู้จักเรียนรู้ด้วยตนเอง ผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง รูปแบบการสอนหลากหลาย ทุกส่วนของสังคมเอื้อต่อการเรียนรู้

นโยบายของแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8

        เพื่อให้บรรลุตามวิสัยทัศน์ จึงมีการกำหนดนโยบายสำหรับเป็นกรอบ หรือให้แนวทางการดำเนินงาน และมี แผนงานหลักสำหรับรองรับนโยบาย นโยบายของแผนทั้ง 5 ประการ ได้แก่

1. 

เร่งขยายและยกระดับความรู้พื้นฐานของประชาชน

2. 

ปฏิรูประบบการเรียนการสอน

3. 

ปฏิรูประบบการผลิตและการพัฒนาครู

4. 

เร่งผลิตและพัฒนากำลังคนระดับกลางและสูง และ

5. 

ปฏิรูปการบริหารและการจัดการศึกษา

แผนงานหลักเพื่อพัฒนาการศึกษา

        แผนงานหลักเพื่อพัฒนาการศึกษามี 9 แผนงานได้แก่

แผนงานหลักที่ 1 การยกระดับมาตรฐานการศึกษาพื้นฐานของปวงชน
แผนงานหลักที่ 2 การพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอน
แผนงานหลักที่ 3 การพัฒนาการผลิตครูและการฝึกอบรมและพัฒนาครูประจำการ
แผนงานหลักที่ 4 การผลิต และพัฒนากำลังคนด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี และด้านสังคมศาสตร์
แผนงานหลักที่ 5 การวิจัยและพัฒนา
แผนงานหลักที่ 6 การพัฒนาระบบการบริหารและการจัดการ
แผนงานหลักที่ 7 การพัฒนาระบบอุดมศึกษา
แผนงานหลักที่ 8 การระดมสรรพกำลังเพื่อจัดการศึกษา
แผนงานหลักที่ 9 การพัฒนาระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการศึกษา
        เมื่อพิจารณาจากแผนพัฒนาการศึกษาแห่งชาติ ฉบับที่ 8 นี้ จะเห็นได้ว่า   การพัฒนาการศึกษาในระดับมหภาค หรือระดับประเทศ มีองค์ประกอบ หรือมีสิ่งที่ต้องพัฒนาอยู่ 9 ประการ ซึ่งหมายถึงการปรับปรุงกระบวนการดำเนินงานตามแผนงานหลักทั้ง 9 แผนงานนั่นเอง แต่อย่างไรก็ตาม เมื่อพิจารณาการพัฒนาการศึกษาในมุมที่แคบกว่าการพัฒนาระดับมหภาค หรือระดับประเทศ อาจมองเฉพาะการพัฒนาการบริหารการศึกษา

การพัฒนาการบริหารการศึกษา

        ก่อนที่จะพัฒนาการบริหารการศึกษา สิ่งที่ต้องทำเป็นลำดับแรกคือต้องระบุหรือกำหนดกรอบให้ได้อย่างถูกต้องเสียก่อนว่า งานใด หรือ ภารกิจใด ที่เป็นการบริหารการศึกษา แล้วจึงพิจารณาต่อไปว่า งานดังกล่าว มีระบบ กระบวนการ ขั้นตอน และวิธีการบริหารจัดการอย่างไร และจะพัฒนาได้อย่างไร

ภารกิจการบริหารการศึกษา

        ภารกิจการบริหารการศึกษา ยึดตามงานที่สถานศึกษาต้องปฏิบัติ มี 8 ประการ ดังนี้

1. 

การจัดโครงสร้างองค์

2. 

การบริหารหลักสูตร และการเรียนการสอน

3. 

การบริหารงบประมาณ

4. 

การจัดการด้านธุรการ และบริการสนับสนุนต่าง ๆ

5. 

การบริหารงานบุคคล

6. 

การบริหาร และบริการด้านกิจการนักเรียน-นักศึกษา

7. 

การจัดการด้านอาคารสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวก

8. 

ความสัมพันธ์ระหว่างสถานศึกษากับชุมชน (Boonprasert, 1997: 1)

 

Last updated: 21 September 2000